زنگ خطر قیمت جهانی نفت با انسداد تنگه هرمز

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ باراک اوباما، رئیس‌جمهور اسبق آمریکا گفت: ایران اکنون بر تنگه هرمز، جایی که نفت از آن مسیر راهی بازارهای جهانی می‌شود، حق وتو دارد. تسلط ایران، دلیل اصلی افزایش بهای نفت در بازارهای جهانی است و هیچ‌کس نمی‌تواند در این واقعیت تردید کند.

امروز بازار بعد از ماه های طولانی مسدود ماندن تنگه هرمز بیش از پیش نگران میزان عرضه و امکان تأمین نیاز مصرف ‌کنندگان است

وی افزود: کنترل بر این گذرگاه حیاتی عامل اصلی صعود نرخ گازوئیل به شمار می‌رود و به همین دلیل قیمت تقریباً همه کالاها در جهان بالا رفته است.

محمدعلی صادقی، کارشناس بازار انرژی درباره دلایل روند افزایش قیمت نفت و عبور از ۱۱۷ دلار در هر بشکه نفت به «راهبرد معاصر» گفت: تداوم محدودیت‌ ها در تنگه هرمز و کاهش ذخایر راهبردی نفت در آمریکا و اروپا بازار جهانی نفت را با شرایط پیچیده‌ای مواجه کرده است. در صورت تداوم شرایط موجود، قیمت نفت می‌تواند با افزایش بیشتری روبه ‌رو شود.

وی افزود: محدودیت در مسیر انتقال نفت از خلیج فارس، در کنار کاهش توان ذخایر راهبردی برای جبران اختلال عرضه، از عوامل مهم اثرگذار بر قیمت ‌هاست، لذا نمی‌ توان این شرایط را صرفاً با افزایش عرضه نفت ونزوئلا مدیریت کرد.

کارشناس بازار انرژی درباره اثرات بسته بودن تنگه هرمز بر افزایش قیمت جهانی نفت و برهم زدن معادلات بازار انرژی عنوان کرد: تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال نفت خام جهان است، اختلال در عبور نفت از این آبراه توانسته بر عرضه جهانی و قیمت‌ها تأثیر بگذارد. بخش مهمی از نفت صادراتی کشورهای حوزه خلیج فارس از این مسیر عبور و محدودیت در انتقال آن، دسترسی کشورهای مصرف ‌کننده به نفت خام را با مشکل مواجه می‌کند.

صادقی گفت: امروز بازار بعد از ماه های طولانی مسدود ماندن تنگه هرمز بیش از پیش نگران میزان عرضه و امکان تأمین نیاز مصرف ‌کنندگان است. این نگرانی انتظارات قیمتی را تغییر داده و به افزایش بهای نفت منجر شده است. میزان تأثیرگذاری این وضعیت به مدت تداوم اختلال، حجم نفتی که از بازار خارج می‌شود و توان سایر تولیدکنندگان برای جبران کمبود عرضه بستگی دارد.

کارشناس بازار انرژی در پاسخ به این پرسش که کاهش ذخایر راهبردی نفت در آمریکا و اروپا با توجه به طولانی شدن منازعه بین ایران و آمریکا چه تأثیری در روند افزایش قیمت نفت داشته است، تصریح کرد: ذخایر راهبردی نفت یکی از ابزارهای مهم کشورها برای مقابله با شوک ‌های عرضه است. زمانی که عرضه نفت با اختلال مواجه می‌شود، کشورها می‌توانند با آزادسازی بخشی از ذخایر خود، نیاز بازار را تا اندازه‌ای تأمین کنند و از شدت افزایش قیمت‌ ها بکاهند. اما این ابزار ظرفیت نامحدودی ندارد. اگر ذخایر راهبردی در دوره‌ای طولانی برای جبران کمبود عرضه مورد استفاده قرار گرفته باشند، توان کشورها برای مداخله مجدد در بازار کاهش می‌یابد.

وی تصریح کرد: در شرایط کنونی، وضعیت ذخایر آمریکا و کشورهای اروپایی در کنار محدودیت‌های انتقال انرژی، بازار نفت را دچار مخاطراتی کرده است. هرچه ظرفیت جبرانی ذخایر کمتر باشد، بازار در برابر اختلال‌های تازه آسیب‌پذیرتر خواهد شد.

اگر اختلال در انتقال نفت از تنگه هرمز ادامه و نگرانی‌ها درباره آینده بازار افزایش یابد، احتمال رشد بیشتر قیمت‌ها وجود دارد

صادقی درباره هم‌زمانی اختلال در مسیرهای انتقال انرژی روسیه به اروپا و محدودیت‌های تنگه هرمز که به افزایش بحران در بازار جهانی نفت منجر شده است، گفت: امنیت انرژی اروپا به مجموعه ‌ای از مسیرهای تأمین وابسته است و هرگونه اختلال در این مسیرها هزینه تأمین انرژی را افزایش می دهد. سال‌های اخیر، تغییرات در جریان انتقال گاز روسیه به اروپا ساختار تأمین انرژی این قاره را تحت تأثیر قرار داده است. محدودیت در انتقال نفت از تنگه هرمز می‌تواند فشار دیگری بر بازار انرژی وارد کند؛ هرچند باید میان بازار گاز طبیعی و بازار نفت خام تفاوت قائل شد؛ زیرا این دو بازار از نظر زیرساخت، شیوه انتقال و امکان جایگزینی منابع، شرایط یکسانی ندارند. با وجود این، اختلال همزمان ‌در چند مسیر تأمین انرژی می ‌تواند خطر‌های اقتصادی و امنیتی را افزایش دهد.

کارشناس بازار انرژی درباره بی اثر شدن اظهارات دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا برای کنترل و کاهش نرخ نفت در بازارهای جهانی عنوان کرد: اظهارات سیاسی مقام های آمریکایی شاید در کوتاه مدت بتواند بر انتظارات معامله‌گران تأثیر بگذارد. به عنوان نمونه، ترامپ بارها با بیان بازگشت به میز مذاکره یا احتمال کاهش تنش و توافق سیاسی توانست در مدت محدودی قیمت نفت را کنترل کند؛ اما اثرگذاری چنین اظهاراتی به میزان اعتبار آنها و وجود نشانه‌های عملی برای تحقق توافق بستگی دارد.

وی افزود: اگر بازار نفت به این نتیجه دست یابد تحولات میدانی با وعده‌های سیاسی همخوانی ندارد، اثر روانی این اظهارات نیز کاهش می یابد؛ به همین دلیل بازار به واقعیات میدانی پی برده و واکنش واقعی یعنی افزایش نرخ از خود نشان داده است. در شرایطی که اختلال عرضه ادامه داشته باشد و نگرانی درباره امنیت انتقال نفت برطرف نشود، صرف بیان مواضع سیاسی بازار نفت شاهد کاهش قیمت نفت نخواهد بود.

صادقی در پاسخ به این پرسش که آیا احتمال افزایش قیمت نفت به محدوده ۱۲۵ تا ۱۳۰ دلار در هر بشکه وجود دارد، گفت: اگر اختلال در انتقال نفت از تنگه هرمز ادامه یابد و ذخایر راهبردی نتوانند کمبود عرضه را جبران کنند و نگرانی‌ها درباره آینده بازار افزایش یابد، احتمال رشد بیشتر قیمت‌ها وجود دارد از این رو می توان انتظار افزایش قیمت حتی تا محدوده ۱۲۵ تا ۱۳۰ دلار در هر بشکه داشت، اما تحقق آن به عوامل متعددی بستگی دارد؛ ازجمله مدت اختلال در عرضه، میزان کاهش صادرات، واکنش تولید کنندگان دیگر و سیاست‌های دولت‌های مصرف ‌کننده.